Honore de Balzac, mjeshtri i realizmit francez që formësoi romanin modern

Më 18 gusht përkujtohet përvjetori i vdekjes së Honoré de Balzac, një prej shkrimtarëve më të mëdhenj francezë dhe një nga figurat themeluese të realizmit në letërsinë evropiane. Balzac vdiq më 18 gusht 1850, në Paris, në moshën 51-vjeçare, duke lënë pas një trashëgimi letrare që vazhdon të ndikojë romanin modern.

I lindur si Honoré Balssa, më 20 maj 1799, në Tours të Francës, ai vinte nga një familje modeste. Babai i tij, Bernard-François Balssa, kishte arritur të ngjitej në hierarkinë shoqërore dhe më vonë e ndryshoi mbiemrin në Balzac. Honoré do të shtonte më vonë pjesëzën “de”, për t’u identifikuar me qarqet aristokratike dhe kulturore të kohës.

Pas studimeve në Sorbonë, ku u përqendrua në histori, letërsi dhe filozofi, Balzac provoi fillimisht një karrierë në drejtësi. Megjithatë, puna si nëpunës ligjor nuk e kënaqi dhe ai vendosi t’i kushtohej shkrimit.

Fillimet e tij letrare nuk ishin të lehta. Ai shkroi drama, romane të shpejta nën pseudonime dhe punoi si gazetar. Madje provoi edhe biznesin e botimeve dhe shtypshkronjës, por dështoi financiarisht, duke mbetur për vite të tëra i ngarkuar me borxhe. Pikërisht këto përvoja do të ushqenin më vonë botën e pasur sociale të romaneve të tij.

“Komedia njerëzore”

Pika e kthesës erdhi në vitin 1829, me botimin e romanit “Les Chouans”. Ky libër shënoi fillimin e projektit monumental që Balzac do ta quante “La Comédie humaine” – “Komedia njerëzore”.

Ky cikël përfshin dhjetëra romane dhe tregime të ndërlidhura, ku personazhet shfaqen nga një vepër në tjetrën, duke krijuar një panoramë të gjerë të shoqërisë franceze pas Revolucionit dhe gjatë shekullit XIX.

Ndër veprat më të njohura të tij janë:

“Eugénie Grandet” (1833)

“Le Père Goriot” (1835)

“La Duchesse de Langeais”

“Illusions perdues”

“La Fille aux yeux d’or”.

Balzac nuk i ndante personazhet thjesht në të mirë dhe të këqij. Ai krijoi figura komplekse, me ambicie, dobësi, kontradikta dhe dëshira, duke i vendosur në një shoqëri të dominuar nga paraja, statusi dhe pushteti.

Mënyra e tij e punës është bërë legjendare. Balzac mund të shkruante 15 deri në 16 orë në ditë, duke konsumuar sasi të mëdha kafeje. Ai rishkruante vazhdimisht dorëshkrimet, madje edhe pasi ato ishin dërguar për shtyp, gjë që shpesh i dëshpëronte botuesit.

Një nga thëniet e tij më të njohura është:

“Nuk ka talent të madh pa vullnet të madh”.

Pavarësisht ritmit të jashtëzakonshëm të punës, Balzac kishte një jetë shoqërore të gjallë dhe ishte mik me figura të rëndësishme të kohës, duke përfshirë Victor Hugo.

Historia e tij më e njohur e dashurisë ishte me konteshën polake Ewelina Hanska. Ata filluan një korrespondencë të gjatë në vitin 1832 dhe, pas shumë pengesash, u martuan në vitin 1850. Balzac arriti ta shijonte martesën vetëm për disa muaj, pasi shëndeti i tij u përkeqësua shpejt.

Ai vdiq më 18 gusht 1850 dhe u varros në varrezat Père Lachaise në Paris.

Balzac konsiderohet një nga themeluesit e romanit realist. Mënyra se si ai ndërtoi personazhet, përshkroi shtresat shoqërore dhe lidhi fatet individuale me strukturat e shoqërisë ndikoi breza të tërë shkrimtarësh.

Realizmi i tij u bë model për autorë të mëvonshëm dhe “Komedia njerëzore” mbetet një nga projektet më ambicioze në historinë e letërsisë.

Me veprën e tij, Honoré de Balzac tregoi se romani mund të ishte jo vetëm një histori personazhesh, por edhe një pasqyrë e tërë e shoqërisë njerëzore. /kultplus