Nëse këto simptoma zgjasin mbi 24 orë, mund të jenë shenja e parë e sklerozës multiple

Simptoma që shfaqen papritur dhe zgjasin më shumë se një ditë mund të jenë shenjë paralajmëruese e sklerozës multiple, paralajmërojnë neurologët

Sindromi klinik i izoluar është pasojë e inflamacionit ose dëmtimit të sistemit nervor qendror – trurit, nervit optik ose palcës kurrizore. Ai përkufizohet si episodi i parë i simptomave neurologjike që zgjat të paktën 24 orë. Simptomat shfaqen papritur dhe mund të jenë shenjat e para të sklerozës multiple (SM).

Sëmundja mund të zhvillohet pesë, apo edhe dhjetë vjet pas episodit të sindromit klinik të izoluar. Mjekët theksojnë se ky sindrom mund të kalojë edhe pa asnjë pasojë. Sindromi klinik i izoluar nuk do të thotë automatikisht sklerozë multiple. Jo të gjitha personat që e përjetojnë këtë sindrom do të zhvillojnë SM. Pas episodit është i mundur shërim i pjesshëm ose i plotë dhe afatgjatë.

Kur diagnostikohet më shpesh sindromi klinik i izoluar?

Simptomat mund të shfaqen papritur dhe më pas të zhduken, ndonjëherë edhe plotësisht. Sindromi klinik i izoluar konsiderohet paralajmërim për fazën e hershme të sklerozës multiple.

– Shpesh diagnostikohet kur pacienti ka një sulm tipik të SM-së, por ende nuk i plotëson kriteret për diagnozë përfundimtare, shpjegon dr. Lamis Alzioud, neurologe në Banner University Medicine.

Nëse mjeku dyshon për sindrom klinik të izoluar, do të kërkojë teste shtesë për të përjashtuar shkaqe të tjera dhe për të vlerësuar rrezikun e zhvillimit të sklerozës multiple në të ardhmen.

– Kriteret e reja, që nga viti 2024, na kanë dhënë më shumë mjete për vlerësimin e personave me sindrom klinik të izoluar. Falë tyre, diagnostikimi i hershëm i SM-së është më i mundshëm, shton dr. Alzioud.

Ekspertët theksojnë se SM mund të zhvillohet në çdo periudhë pas sindromit klinik të izoluar nga disa muaj deri në më shumë se 10 vjet, por rreziku është më i madh në pesë vitet e para, transmeton Telegrafi.

Simptomat e zakonshme të sindromit klinik të izoluar

Simptomat varen nga pjesa e sistemit nervor që është prekur. Episodet e vetme neurologjike shpesh përfshijnë:

shikim të turbullt ose dhimbje gjatë lëvizjes së një syri (neurit optik)

mpirje, ndjesi shpimi gjilpërash ose humbje ndjeshmërie në njërën anë të trupit ose poshtë një niveli të caktuar të shtyllës kurrizore (p.sh. nga beli e poshtë)

dobësi muskulore në duar ose këmbë

probleme me ekuilibrin ose marramendje

më rrallë: vështirësi në të folur ose probleme me fshikëzën urinare

Nëse vëreni ndonjë nga këto simptoma, veçanërisht nëse shfaqen papritur dhe zgjasin më shumë se një ditë, është e rëndësishme të kontaktoni një profesionist shëndetësor.

Si diagnostikohet sindromi klinik i izoluar?

– Diagnoza bazohet në vlerësimin e simptomave, ekzaminimin klinik dhe gjetjet e rezonancës magnetike. Është e rëndësishme që pacienti të ekzaminohet në detaje për të vendosur diagnozën dhe për të përjashtuar sëmundje të tjera me simptoma të ngjashme, sqaron dr. Alzioud.

Nuk ekziston një test i vetëm. Mjeku kryen ekzaminim neurologjik, vlerëson forcën muskulore, reflekset, shikimin dhe koordinimin e lëvizjeve.

Rezonanca magnetike jep informacion për lezionet e mundshme në tru ose palcë kurrizore. Mund të kryhet edhe punksion lumbal për të kërkuar shenja inflamacioni ose skleroze multiple. Analizat e gjakut ndihmojnë në përjashtimin e gjendjeve të tjera. Bazuar në të gjitha këto të dhëna, mjekët vlerësojnë rrezikun e zhvillimit të SM-së.

A është sindromi klinik i izoluar shenjë e hershme e sklerozës multiple?

– Shumica e personave me sindrom klinik të izoluar, nëse rezonanca magnetike tregon lezionet tipike për SM, e zhvillojnë sklerozën multiple brenda 5 deri në 10 viteve, thotë dr. Alzioud.

Kur ekzistojnë lezionet në tru ose palcë kurrizore, gjasat për diagnozë të mëvonshme të SM-së janë më të larta. Nëse MRI dhe testet e tjera janë normale, rreziku është më i ulët.

Në rast të një MRI normale, rreziku për zhvillimin e SM-së është rreth 10–20 për qind në dhjetë vitet e ardhshme, dhe shumë pacientë kurrë nuk e zhvillojnë sëmundjen. Nëse rezonanca magnetike tregon lezionet tipike për SM, probabiliteti rritet në 60–80 për qind.

Rreziku është më i madh kur ka më shumë lezione në pjesë të ndryshme të sistemit nervor qendror, kur në likuor gjenden shirita oligoklonalë dhe kur në rezonancat kontrolluese shfaqen lezionet e reja.

Terapia mund të parandalojë ose të vonojë sklerozën multiple

Mjekët theksojnë se sot ekziston terapi e hershme që mund të parandalojë ose të vonojë zhvillimin e SM-së.

Disa persona kanë nevojë për terapi me barna që modifikojnë ecurinë e sëmundjes. Nëse simptomat zhduken dhe nuk shfaqen lezionet e reja, mjeku mund të rekomandojë vetëm kontrolle të rregullta dhe rezonanca magnetike periodike.

– Kur pacienti ende nuk i plotëson kriteret për SM, por ka pasur sindrom klinik të izoluar, zakonisht diskutojmë fillimin e terapisë me barna që modifikojnë rrjedhën e sëmundjes për të parandaluar përparimin drejt sklerozës multiple, thekson dr. Alzioud.

Rekomandohet që të mos vonohet vizita te mjeku nëse shfaqen probleme me shikimin, mpirje, marramendje ose dobësi muskulore. Edhe nëse simptomat zhduken, ato mund të jenë sinjal paralajmërues për SM.

– Kontaktoni mjekun për çdo simptomë të re që zgjat më shumë se 24 orë, këshillon dr. Alzioud.