Izraeli miraton dënimin me vdekje për palestinezët e dënuar për sulme vdekjeprurëse

Projektligji do ta bënte dënimin me vdekje dënimin parazgjedhur për palestinezët në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, të shpallur fajtorë për kryerjen me dashje të sulmeve vdekjeprurëse, të konsideruara si “akte terrorizmi” nga një gjykatë ushtarake izraelite.

Parlamenti i Izraelit ka miratuar një ligj që miraton dënimin me vdekje për palestinezët e dënuar për akuza terroriste për sulme vdekjeprurëse, një masë që është dënuar ashpër nga bashkësia ndërkombëtare dhe grupet e të drejtave të njeriut si diskriminuese dhe çnjerëzore.

Gjashtëdhjetë e dy ligjvënës, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu, votuan pro dhe 48 kundër projektligjit, të mbështetur nga Ministri i Sigurisë Kombëtare i ekstremit të djathtë, Itamar Ben Gvir.

Gjatë periudhës para votimit, Ben Gvir kishte mbajtur një gjilpërë në jakë në formën e një laku, duke simbolizuar mbështetjen e tij për legjislacionin.

“Ne bëmë histori!!! Ne premtuam. Ne e mbajtëm premtimin,” postoi ai në X pas votimit.

“Nga sot, çdo terrorist do ta dijë, dhe e gjithë bota do ta dijë, se kushdo që merr jetën e një personi, Shteti i Izraelit do t’ia marrë jetën”, u tha ai ligjvënësve.

Ligji e bën dënimin me vdekje me varje dënimin parazgjedhur për palestinezët e Bregut Perëndimor të dënuar për vrasje nacionaliste. Ai gjithashtu u jep gjykatave izraelite mundësinë e vendosjes së dënimit me vdekje ndaj qytetarëve izraelitë të dënuar për akuza të ngjashme — një gjuhë që ekspertët ligjorë thonë se në mënyrë efektive i kufizon ata që mund të dënohen me vdekje vetëm për qytetarët palestinezë të Izraelit dhe përjashton qytetarët hebrenj.

Sipas projektligjit, në gjykatat penale izraelite kushdo që “shkakton qëllimisht vdekjen e një personi me qëllim dëmtimin e një qytetari ose banori izraelit me qëllimin për t’i dhënë fund ekzistencës së Shtetit të Izraelit do të dënohet me vdekje ose me burgim të përjetshëm”.

Gjykatat penale gjykojnë shtetas izraelitë, përfshirë qytetarë palestinezë dhe banorë të Jerusalemit lindor.

Projektligji përcakton metodën e ekzekutimit si varje, duke shtuar se ajo duhet të kryhet brenda 90 ditëve nga dhënia e dënimit, me një shtyrje të mundshme deri në 180 ditë.

Projektligji thotë se dënimi mund të reduktohet në burgim të përjetshëm në “rrethana të veçanta”.

‘Diskriminuese me qëllim’

Pak minuta pasi u miratua projektligji, Shoqata për të Drejtat Civile në Izrael tha se i kishte drejtuar tashmë një peticion gjykatës më të lartë të Izraelit për ta sfiduar ligjin.

Projektligji duket se bie ndesh me Ligjet Themelore të Izraelit, të cilat ndalojnë diskriminimin arbitrar. Shoqata për të Drejtat Civile e quajti legjislacionin “diskriminues me qëllim” dhe tha se parlamenti e kishte miratuar atë “pa autoritet ligjor” mbi palestinezët e Bregut Perëndimor, të cilët nuk janë shtetas izraelitë.

“Në gjykatat ushtarake, të cilat kanë juridiksion mbi palestinezët e Bregut Perëndimor, kjo përcakton një dënim me vdekje pothuajse të detyrueshëm”, tha grupi i të drejtave të njeriut.

Në gjykatat civile, përcaktimi i ligjit që të pandehurit duhet të kenë vepruar “me qëllim mohimin e ekzistencës” së Izraelit “përjashton në mënyrë strukturore autorët hebrenj”, shtoi grupi.

Amichai Cohen, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën për Vlerat dhe Institucionet Demokratike të Institutit të Demokracisë së Izraelit, tha se sipas ligjit ndërkombëtar, parlamenti i Izraelit nuk duhet të nxjerrë ligje në Bregun Perëndimor, i cili nuk është territor sovran izraelit.

Gjatë debatit në parlament, ligjvënësi i opozitës dhe ish-zëvendësdrejtori i Mossadit, Ram Ben Barak, shprehu zemërim ndaj legjislacionit.

«A e kuptoni çfarë do të thotë që ekziston një ligj për arabët në Jude dhe Samari dhe një ligj tjetër për publikun e gjerë, për të cilin është përgjegjës Shteti i Izraelit?» pyeti ai kolegët parlamentarë, duke përdorur termin biblik për Bregun Perëndimor.

“Thotë se Hamasi na ka mundur. Na ka mundur sepse kemi humbur të gjitha vlerat tona.”

Dënimi ndërkombëtar

Ministrat e jashtëm të Australisë, Britanisë, Francës, Gjermanisë dhe Italisë lëshuan një deklaratë të dielën duke i kërkuar Izraelit të braktisë planet për të miratuar ligjin, duke e quajtur atë “de facto diskriminues” dhe duke thënë se dënimi me vdekje ishte joetik dhe nuk kishte “efekt pengues”.

Këshilli i Evropës tha se miratimi i ligjit “përfaqëson një regres serioz”.

Autoriteti Palestinez e dënoi miratimin e ligjit, duke thënë se “Izraeli nuk ka sovranitet mbi tokën palestineze”.

“Ky ligj zbulon edhe një herë natyrën e sistemit kolonial izraelit, i cili kërkon të legjitimojë vrasjet jashtëgjyqësore nën mbulesën legjislative”, shtoi ajo.

Ekspertët thonë se legjislacioni ka dy elementë kryesorë që në fakt do ta kufizojnë dënimin me vdekje vetëm për palestinezët.

Së pari, projektligji e bën dënimin me vdekje një dënim të paracaktuar për vrasjet nacionaliste në gjykatat ushtarake, të cilat gjykojnë vetëm palestinezët e Bregut Perëndimor dhe jo qytetarët izraelitë. Ai thotë se vetëm në rrethana të veçanta gjyqtarët ushtarakë mund ta ndryshojnë dënimin në burgim të përjetshëm.

U jep gjykatave civile izraelite një shkallë më të madhe butësie në dhënien e dënimeve, me gjyqtarët që kanë mundësinë të zgjedhin midis dënimit me vdekje dhe burgimit të përjetshëm.

Elementi i dytë është mënyra se si projektligji e përcakton veprën penale të dënueshme me vdekje: vrasja që hedh poshtë ekzistencën e shtetit të Izraelit.

“Do të zbatohet në gjykatat izraelite, por vetëm për aktivitetet terroriste që motivohen nga dëshira për të minuar ekzistencën e Izraelit. Kjo do të thotë që hebrenjtë nuk do të paditen sipas këtij ligji”, tha Cohen.

Edhe pse teknikisht Izraeli e ka dënimin me vdekje në libra si një ndëshkim të mundshëm për akte gjenocidi, spiunazh gjatë kohës së luftës dhe disa vepra terroriste, vendi nuk ka dënuar askënd me vdekje që nga krimineli nazist i luftës Adolf Eichmann në vitin 1962. /euronews