Jo implant, por dhëmb i ri – japonezët po testojnë injeksionin që synon rritjen e dhëmbëve

Trajtimi është ende në faza klinike dhe fillimisht synon personat me mungesë kongjenitale të dhëmbëve.

Shkencëtarët në Japoni po zhvillojnë një ilaç eksperimental në formë injeksioni që synon të nxisë rritjen e dhëmbëve të rinj te njerëzit – një qasje që, nëse rezulton e sigurt dhe efektive, mund të ndryshojë mënyrën se si trajtohen disa forma të mungesës së dhëmbëve.

Trajtimi quhet TRG035 dhe bazohet në një antitrup që bllokon proteinën USAG-1, e cila vepron si një lloj “frene” biologjike në zhvillimin e dhëmbëve.

Në vitin 2024, Spitali Universitar i Kiotos, në bashkëpunim me Spitalin Kitano dhe kompaninë Toregem Biopharma, nisi provën e parë klinike te njerëzit. Faza e parë ka për qëllim para së gjithash të vlerësojë sigurinë dhe dozën e përshtatshme, jo të dëshmojë ende se ilaçi mund t’u rikthejë dhëmbët pacientëve.

A ekziston vërtet një “set i tretë” dhëmbësh?

Njerëzit normalisht zhvillojnë dy sete dhëmbësh: dhëmbët e qumështit dhe dhëmbët e përhershëm.

Megjithatë, zhvillimi embrional i dhëmbëve është më kompleks. Studiuesit japonezë po eksplorojnë mundësinë që disa struktura të pazhvilluara dentare të mund të aktivizohen biologjikisht dhe të prodhojnë dhëmbë shtesë.

Një nga të dhënat që e ka nxitur këtë fushë kërkimi është hiperdontia – gjendja në të cilën disa njerëz zhvillojnë më shumë dhëmbë se numri normal.

Por ideja se të gjithë njerëzit kanë një “set të tretë” të plotë dhëmbësh që thjesht fle në nofull duhet interpretuar me kujdes. Shkencëtarët po studiojnë potencialin biologjik për formimin e dhëmbëve të rinj, jo një komplet të gatshëm dhëmbësh që pret vetëm të aktivizohet.

Si funksionon ilaçi eksperimental?

Në qendër të kërkimit është proteina USAG-1. Ajo ndërhyn në rrugët biologjike që kontrollojnë zhvillimin e dhëmbëve, përfshirë sinjalizimin BMP.

Ekipi i udhëhequr nga dr. Katsu Takahashi tregoi në eksperimente me kafshë se bllokimi i USAG-1 me një antitrup neutralizues mund të nxisë formimin e dhëmbëve.

Në një studim të publikuar në vitin 2021 në revistën shkencore Science Advances, administrimi i antitrupit anti-USAG-1 riktheu formimin e dhëmbëve te modele minjsh me mungesë kongjenitale të tyre dhe nxiti formimin e dhëmbëve të rinj te disa kafshë.

Rezultatet preklinike u zgjeruan më pas edhe te kafshë të tjera, çka hapi rrugën drejt zhvillimit të kandidatit njerëzor TRG035, transmeton Telegrafi.

Pse kjo qasje do të ishte kaq e rëndësishme?

Sot dhëmbët e munguar zëvendësohen kryesisht me implante, ura ose proteza. Këto janë metoda të konsoliduara dhe efektive, por ato e zëvendësojnë dhëmbin mekanikisht.

Ideja e TRG035 është krejt tjetër: në vend që të vendoset një strukturë artificiale, synohet që vetë organizmi të nxitet për të formuar një dhëmb biologjik.

Nëse kjo arrihet te njerëzit, do të përfaqësonte një kategori të re trajtimi në stomatologji.

Megjithatë, studiuesit nuk po synojnë fillimisht personat që kanë humbur një dhëmb nga kariesi apo trauma. Fokusi i parë është mungesa kongjenitale e dhëmbëve, sidomos oligodontia, ku një person lind pa gjashtë ose më shumë dhëmbë. Spitali Kitano ka njoftuar se pas fazës së parë planifikohej një studim i fazës IIa pikërisht te këta pacientë.

Kur mund të bëhet realitet?

Edhe pse lajmi tingëllon revolucionar, trajtimi mbetet eksperimental.

Prova e parë te njerëzit u projektua për burra të shëndetshëm nga 30 deri në 65 vjeç, me të paktën një molar të munguar, ndërsa objektivi kryesor ishte siguria.

Vetëm nëse këto faza tregojnë se ilaçi është i sigurt dhe funksionon, mund të vazhdohet drejt studimeve më të mëdha.

Prandaj, për personat që sot kanë dhëmbë të munguar, implantet, urat dhe protezat mbeten trajtimet e provuara dhe të disponueshme.

Por nëse bllokimi i USAG-1 funksionon te njerëzit ashtu siç ka funksionuar në modelet shtazore, stomatologjia mund të fitojë diçka që deri tani ka qenë pothuajse e paimagjinueshme: jo vetëm zëvendësimin e një dhëmbi të humbur, por nxitjen e trupit për të krijuar një të ri.