Futbolli kosovar i zhytur në borxhe, Vushtrria nuk u paraqit në fushë sot, Federata shikon si spektatore

Bojkoti i futbollistëve të Vushtrrisë është një alarm për futbollin kosovar. Kur lojtarët mbesin pa paga për muaj të tërë, ndërsa klubet vazhdojnë të funksionojnë sikur asgjë nuk po ndodh, problemi nuk është më vetëm i një skuadre. Është dështim i një sistemi që kërkon rezultate profesionale, por nuk garanton kushtet minimale për profesionalizëm.

Futbolli kosovar vazhdon të flasë për zhvillim, profesionalizëm, infrastrukturë dhe ngritje të cilësisë.

Por, prapa këtyre deklaratave, një realitet tjetër po bëhet gjithnjë e më shqetësues: futbollistë që presin pagat e tyre, klube që grumbullojnë borxhe dhe një sistem që, të paktën në perceptimin publik, duket se ka më shumë durim për problemet financiare të klubeve sesa për pasojat që ato ua shkaktojnë lojtarëve.

Rasti i Vushtrrisë është ilustrimi më i freskët i kësaj gjendjeje. Futbollistët, të pakënaqur me moskryerjen e obligimeve financiare, refuzuan të stërviteshin në ditët e fundit dhe sot nuk u paraqitën fare në fushë në ndeshjen kundër Ballkanit.

Një situatë e tillë nuk mund të kalojë si një lajm i zakonshëm sportiv. Kur një ekip nuk paraqitet në fushë për shkak të problemeve financiare, kjo është shenjë se diçka thelbësore nuk funksionon në organizimin e klubit dhe në mekanizmat që duhet ta mbrojnë integritetin e garës.

Dhe Vushtrria nuk është domosdoshmërisht një rast i vetëm.

Në futbollin kosovar, borxhet ndaj futbollistëve janë një problem që prek edhe klube të Superligës.

Lojtarët, të cilët në fund të fundit janë punonjësit që e prodhojnë spektaklin në fushë, shpesh detyrohen të kërkojnë atë që u takon me kontratë: pagat e tyre.

Klubet duan rezultate, por harrojnë detyrimet

Është e lehtë që një klub t’i kërkojë trajnerit fitore, futbollistëve angazhim maksimal dhe tifozëve përkrahje të pakushtëzuar.

Është e lehtë të premtohen objektiva madhorë, të bëhen transferime dhe të krijohen pritshmëri për tituj e dalje në garat evropiane.

Por çfarë ndodh kur vjen koha për t’i paguar ata që duhet t’i realizojnë këto objektiva?

Një futbollist që nuk e merr pagën me kohë nuk përballet vetëm me një problem profesional.

Ai ka familje, shpenzime mujore, obligime bankare dhe përgjegjësi personale.

Për të, paga nuk është bonus që mund të shtyhet sipas disponimit të drejtuesve të klubit. Është e ardhura për të cilën ka punuar.

Prandaj, është hipokrizi që nga lojtarët të kërkohet disiplinë e hekurt, ndërsa vetë klubet të mos tregojnë disiplinë në përmbushjen e kontratave.

Natyrisht, jo çdo vështirësi financiare është rezultat i keqmenaxhimit të qëllimshëm.

Disa klube mund të përballen me të ardhura të kufizuara, mungesë sponsorësh apo mbështetje të pamjaftueshme institucionale.

Por pikërisht këtu lind pyetja: pse vazhdojnë të marrin përsipër obligime që nuk kanë mundësi t’i përmbushin?

Nuk është sukses të ndërtosh një skuadër me premtime që nuk mund t’i realizosh. Nuk është menaxhim i mirë të nënshkruash kontrata dhe pastaj të kërkosh mirëkuptim për muaj të tërë.

Dhe nuk është profesionalizëm të vazhdosh garën duke e trajtuar pagën e futbollistit si obligimin e fundit në listë.

Një klub që nuk ka kapacitet financiar për t’i paguar futbollistët nuk duhet të sillet sikur ka buxhet të pakufizuar.

Ligji për Sponsorizim: Shpëtim i pashfrytëzuar apo mundësi e keqmenaxhuar?

Një nga çështjet që duhet të shtrohet seriozisht është shfrytëzimi i Ligjit për Sponsorizim në fushën e kulturës, rinisë dhe sportit.

Ky mekanizëm është krijuar për të nxitur mbështetjen e sportit përmes bizneseve dhe për të krijuar mundësi shtesë financimi për klubet.

Në një treg të vogël si Kosova, ku shumë klube nuk mund të mbështeten në të ardhurat nga biletat, të drejtat televizive apo aktivitetet komerciale, sponsorizimi mund të jetë një burim jetik.

Por lind pyetja: a po e shfrytëzojnë klubet në masën e duhur këtë mundësi?

A kanë strategji për tërheqjen e sponsorëve, marrëdhënie afatgjata me bizneset dhe plane të qarta financiare?

Apo presin që financimi të vijë nga ndonjë donator, nga institucionet apo nga premtime që nuk garantohen kurrë?

Ligji për sponsorizim nuk është një çek i bardhë dhe as një zgjidhje automatike për çdo problem financiar.

Ai kërkon transparencë, zbatim korrekt të procedurave dhe interes real nga klubet e bizneset.

Megjithatë, nëse një klub nuk ka plan për të siguruar financim të qëndrueshëm, nuk ndërton partneritete me sponsorë dhe nuk e shfrytëzon seriozisht kornizën ligjore që i ofrohet, atëherë duhet të japë përgjigje për mënyrën se si planifikon të mbijetojë.

Edhe bizneset duhet të kuptojnë se sponsorizimi i sportit nuk është vetëm një gjest bamirësie.

Ai mund të jetë investim në imazh, komunitet dhe zhvillimin e sportit.

Por për këtë nevojiten klube të organizuara, llogaridhënëse dhe të afta të dëshmojnë se ku përfundon çdo euro e investuar.

Në fund, nuk mjafton të thuhet se në Kosovë nuk ka para për futboll.

Duhet të pyetet se si kërkohen ato, si sigurohen, si shpenzohen dhe kush mban përgjegjësi kur mungojnë.

Federata nuk mund të jetë vetëm organizatore e garave

Në këtë histori, përgjegjësia nuk mund të mbetet vetëm te drejtuesit e klubeve.

Edhe Federata e Futbollit e Kosovës duhet të përballet me pyetje serioze për mekanizmat që përdor për ta mbikëqyrur qëndrueshmërinë financiare të garave.

Federata nuk mund të mjaftohet me organizimin e kampionatit, caktimin e gjyqtarëve dhe publikimin e kalendarit.

Një garë e shëndetshme kërkon edhe klube që janë në gjendje t’i përmbushin detyrimet ndaj futbollistëve dhe stafit.

Nëse problemet me pagat përsëriten, nëse lojtarët detyrohen të protestojnë dhe nëse situata arrin deri te bojkotimi i stërvitjeve apo mosparaqitja në ndeshje, atëherë mekanizmat parandalues duhen rishikuar.

Ku është kontrolli financiar para fillimit të sezonit? Çfarë garancish kërkohen nga klubet?

Sa seriozisht verifikohet aftësia e tyre për t’i përballuar obligimet e kontraktuara?

Dhe çfarë pasojash ka kur një klub vazhdon të grumbullojë borxhe ndaj futbollistëve?

Këto nuk janë pyetje të parëndësishme. Ato lidhen drejtpërdrejt me besueshmërinë e garës dhe me të drejtat e njerëzve që e mbajnë futbollin gjallë.

Federata duhet të tregojë se rregullat vlejnë për të gjithë dhe se problemet financiare nuk mund të trajtohen vetëm pasi të shpërthejë një konflikt publik.

Kjo nuk do të thotë se çdo klub që vonon një pagë duhet të përjashtohet menjëherë nga gara.

Por duhet të ketë një sistem të qartë, proporcional dhe të zbatueshëm: paralajmërime, afate për shlyerjen e borxheve, masa disiplinore dhe kufizime për klubet që nuk përmbushin kriteret financiare, në përputhje me rregulloret përkatëse.

Në të kundërtën, çfarë kuptimi kanë rregulloret nëse ato nuk e parandalojnë përsëritjen e të njëjtave probleme?

A duhet të dëshmojnë klubet se kanë para para se të nisin sezonin?

Kjo është një nga pyetjet më të rëndësishme që duhet t’i shtrohet futbollit kosovar.

A duhet Federata t’i obligojë klubet që, para fillimit të sezonit, të paraqesin një buxhet realist dhe dëshmi se kanë burime të mjaftueshme financiare për t’i përmbushur obligimet e tyre?

Përgjigjja duhet të jetë po.

Por nuk mjafton një dokument me shifra të bukura në letër.

Nevojitet një sistem i besueshëm licencimi dhe monitorimi financiar, me kontroll të burimeve të të ardhurave, obligimeve ekzistuese dhe aftësisë për të paguar pagat gjatë gjithë sezonit.

Klubet duhet të paraqesin kontratat e futbollistëve, detyrimet financiare, burimet e konfirmuara të financimit dhe një plan të qartë për mbulimin e shpenzimeve.

Gjithashtu, duhet të kontrollohet nëse pagat dhe obligimet e mëparshme janë shlyer apo nëse ekzistojnë borxhe të papaguara.

Një garanci financiare mund të ndihmojë, por vetëm nëse është reale, e verifikueshme dhe e zbatueshme. Përndryshe, rrezikon të kthehet në një tjetër formalitet administrativ.

Po ashtu, rregullat duhet të jenë proporcionale dhe të mos krijojnë pengesa të panevojshme për klubet e vogla që menaxhohen mirë, por kanë buxhete modeste.

Qëllimi nuk duhet të jetë përjashtimi i klubeve më të varfra, por parandalimi i premtimeve të parealizueshme dhe mbrojtja e futbollistëve.

Më mirë një klub me buxhet modest, paga të rregullta dhe objektiva realistë, sesa një klub që premton miliona, synon tituj dhe pas disa muajsh nuk mund t’i paguajë lojtarët.

Nëse një klub nuk arrin të dëshmojë se mund t’i përmbushë obligimet bazë, Federata duhet të kërkojë masa korrigjuese përpara se problemi të përfundojë në bojkot, konflikt apo braktisje të garës.

Parandalimi është gjithmonë më i mirë sesa reagimi pasi dëmi të jetë shkaktuar.

Futbollistët nuk mund të jenë bankat e klubeve

Në futbollin kosovar duhet të marrë fund kultura e premtimeve pa mbulim financiar.

Futbollistët nuk mund të trajtohen si njerëz që duhet ta financojnë klubin duke pritur pagat e tyre për muaj të tërë.

Nëse një klub ka vështirësi, duhet të komunikojë hapur, të paraqesë një plan konkret dhe të kërkojë zgjidhje brenda kornizës ligjore.

Por nuk mund të kërkojë pafundësisht durim, ndërsa lojtarët mbajnë mbi supe pasojat e menaxhimit të dobët.

Edhe futbollistët kanë përgjegjësi profesionale dhe duhet t’i respektojnë kontratat e tyre.

Por respektimi i kontratës nuk mund të jetë detyrim vetëm për njërën palë.

Nëse kërkohet disiplinë nga lojtari, ajo duhet të ekzistojë edhe te klubi që ia ka nënshkruar kontratën.

Rasti i Vushtrrisë duhet të shërbejë si një pikë kthese, jo vetëm si një lajm që do të harrohet pas disa ditësh.

Ai duhet t’i detyrojë klubet, Federatën dhe institucionet përgjegjëse të ulen dhe të diskutojnë për një problem që prek besueshmërinë e të gjithë futbollit kosovar.

Sepse zhvillimi nuk matet vetëm me numrin e skuadrave në kampionat, me transferimet apo me rezultatet në garat evropiane.

Matet edhe me aftësinë për t’i paguar futbollistët në kohë, për të respektuar kontratat dhe për të garantuar që një klub mund ta përfundojë sezonin pa i lënë lojtarët peng të krizës së tij financiare.

Futbolli kosovar nuk mund të quhet profesional përderisa futbollistët detyrohen të bojkotojnë stërvitjet për të kërkuar pagat e tyre.

Dhe Federata nuk mund të pretendojë se gjithçka funksionon normalisht, kur problemet financiare të klubeve rrezikojnë vetë zhvillimin e garës.

Është koha që klubet të menaxhohen si organizata sportive serioze, jo si projekte të varura nga premtimet e radhës.

Është koha që ligji për sponsorizim të shfrytëzohet më mirë, financat të bëhen më transparente dhe Federata të vendosë kritere që parandalojnë krizat, në vend që vetëm të reagojë kur ato shpërthejnë.

Sepse, në fund, një klub nuk është i madh vetëm kur fiton trofe. Është i përgjegjshëm kur i respekton njerëzit që ia mbajnë fanellën veshur. /Zëri