Zbulohen skulptura romake dhe një sistem ujor në një kompleks të lashtë në Francë

Një gërmim i ri arkeologjik në kompleksin e shenjtë Saint-Martin-au Val, në Chartres të Francës, ka nxjerrë në dritë fragmente të shumta skulpturash prej guri dhe relievesh romake, si dhe gjurmë të një sistemi ujor që mund të ketë pasur rol në ritualet e lashta.

Kompleksi monumental fetar gallo-romak shtrihej në një sipërfaqe prej më shumë se 25 hektarësh dhe rrethohej nga mure. Në qendër të tij ndodhej një tempull i madh, i lidhur me shtigje, një portik dhe struktura të tjera. Ndërtimi i kompleksit besohet se nisi rreth viteve 70–80 të erës sonë, ndërsa duket se u braktis rreth vitit 130, ndoshta pa përfunduar plotësisht.Saint-Martin-au Val konsiderohet një nga strukturat fetare romake më të rëndësishme që kanë mbijetuar në Francë dhe është veçanërisht i njohur për çatinë e ruajtur prej druri.

Zbulimet e reja u bënë gjatë fushatës arkeologjike të vitit 2026, e cila rifilloi pas një ndërprerjeje katërvjeçare. Ndër gjetjet më të rëndësishme janë fragmentet e skulpturave, të zbuluara brenda dhe përreth një baseni të madh. Arkeologët besojnë se disa prej tyre paraqesin skena mitologjike dhe mund të kenë qenë pjesë e dekorimit të fasadës së kompleksit që shikonte nga baseni. Sasia e madhe e fragmenteve është veçanërisht e rëndësishme, pasi skulpturat romake të ruajtura janë të rralla në Chartres.

Baseni kryesor, më shumë se 1.8 metra i thellë dhe i veshur me mermer të bardhë, ishte zbuluar së bashku me dy basene të tjera në vitin 2022. Gjatë gërmimeve të këtij viti, arkeologët zbuluan një platformë në anën lindore të tij, ku arrihej përmes shkallëve dhe që ndahej nga uji me një parmak.

Pranë platformës u zbulua edhe një kanal kullimi i lidhur me të përmes një tubi, çka tregon ekzistencën e një sistemi për kontrollin e ujit. Një hapje në anën perëndimore të basenit duket se mundësonte hyrjen në ujë dhe mund të ketë shërbyer për pastrimin ritual të vizitorëve përpara se ata të vazhdonin më tej në kompleksin e shenjtë.

Megjithatë, arkeologët theksojnë se nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar me saktësi marrëdhënien mes basenit, platformës dhe strukturave përreth, si dhe funksionin e tyre në ritualet e lashta.

Gjatë Ditëve Evropiane të Trashëgimisë në shtator, qyteti i Chartres dhe C’Chartres Archéologie u mundësuan edhe vizitorëve një qasje të rrallë në vendin e gërmimeve të vitit 2026./KultPlus