Kurti për NZZ: Kosova e vendosur drejt BE-së dhe NATO-s

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, në një intervistë për median zvicerane Neue Zürcher Zeitung ka deklaruar se Kosova është “qartësisht e përkushtuar ndaj vlerave të demokracisë perëndimore” dhe se synimi strategjik mbetet anëtarësimi në Bashkimin Evropian dhe NATO.

Ai theksoi se vendi nuk “balancon mes Lindjes dhe Perëndimit”, por e ka të qartë orientimin e tij euroatlantik.

Mes tjerash, Kurti ka theksuar se qeveria do të ndajë një miliard euro për mbrojtjen e vendit, duke krijuar baza industriale, përfshirë një fabrikë municionesh në Gjakovë.

Intervista e plotë:

NZZ: Keni marrë një mandat të ri – me mbi 50 për qind të votave. Ishte një surprizë e madhe, zoti Kurti.

Kurti: Kemi arritur fitoren tonë më të madhe zgjedhore deri më tani. Ndihem i mbështetur nga një përkrahje e jashtëzakonshme e qytetarëve. Por kjo për mua nënkupton edhe një përgjegjësi të jashtëzakonshme. Ky mandat është nga njëra anë mandat për siguri dhe mbrojtje – nga ana tjetër dua të investoj.

NZZ: Ku do të investoni?

Kurti: Do të ndajmë një miliard euro për mbështetjen e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në Kosovë – përmes garancive dhe investimeve shtesë në vende pune – dhe një miliard euro shtesë për mbrojtjen e vendit. Në këtë kuadër do të krijojmë baza industriale, ndër të tjera me një fabrikë municionesh në Gjakovë. Po ashtu është planifikuar një stadium i ri kombëtar me 8000 ulëse, pasi Kosova së bashku me partnerë evropianë do të organizojë Lojërat Mesdhetare 2028.

NZZ: A nuk është energjia më urgjente? Dy termocentralet me qymyr pranë Prishtinës janë ende në funksion dhe shkaktojnë ndotje të ajrit.

Kurti: Po zhvillojmë një studim fizibiliteti për lidhjen me gaz me Evropën. Kemi rezerva të mëdha të qymyrit, që sot mbajnë bazën e prodhimit të energjisë. Por afatgjatë duam të dalim nga qymyri. Gazifikimi është vetëm zgjidhje kalimtare. Paralelisht po investojmë në energji të ripërtëritshme. Gjithashtu duam të ndërtojmë linja hekurudhore.

NZZ: Ju mbani edhe një orë të hekurudhave zvicerane?

Kurti: Po, më pëlqen shumë kjo orë. Është dhuratë nga Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Evropës dhe ish-presidenti i Konfederatës Zvicerane, Alain Berset.

NZZ: A është kjo edhe shenjë se doni të investoni veçanërisht në hekurudha?

Kurti: Po. Hekurudhat janë të gjelbra dhe të sigurta. Duam të krijojmë një lidhje hekurudhore mes Aeroportit Ndërkombëtar të Prishtinës dhe kryeqytetit. Në muajt korrik dhe gusht ka 27 fluturime direkte mes Prishtinës dhe Zvicrës – drejt Bazelit, Cyrihut dhe Gjenevës.

NZZ: Hekurudha mund ta lidhë më mirë Kosovën edhe ndërkombëtarisht?

Kurti: Patjetër. Nëse shikon hartën hekurudhore të Evropës, shihet se Kosova është e disavantazhuar strukturalisht në Ballkan. Korridoret 8 dhe 10 kalojnë pranë vendit tonë. Lidhja veri-jug në Ballkanin Perëndimor, linja 10, mund të na lidhë veçanërisht drejt Greqisë. Trafiku po rritet sërish. Këtë herë duam të investojmë në mënyrë të synuar. Me njohuritë zvicerane dhe me Zvicrën si vend mik, mund të kombinojmë etikën e punës, ekspertizën dhe investimet.

NZZ: Ju përmendët mbrojtjen e vendit. A mësoni edhe ushtarakisht nga Zvicra?

Kurti: Po. Megjithatë, në organizimin e forcave tona të armatosura orientohemi më shumë nga modelet e Suedisë dhe shteteve baltike, sidomos në konceptin e mbrojtjes gjithëpërfshirëse.

NZZ: Po i referoheni Serbisë, që është armatosur fuqishëm vitet e fundit?

Kurti: Duke pasur parasysh kërcënimet, nuk mund të lejojmë kaos. Na duhet rend i qartë. Çdo qytetar duhet të dijë rolin e tij në rast fatkeqësie apo lufte.

NZZ: Pra si në rast zjarresh apo tërmetesh, ashtu edhe në konflikt të armatosur?

Kurti: Saktësisht. Sipas modelit të Polonisë, po fusim trajnim të përgjithshëm sigurie për të gjithë, veçanërisht për të rinjtë.

NZZ: Marrëveshja e Kumanovës e vitit 1999 parasheh që NATO është përgjegjëse për sigurinë e jashtme të Kosovës. A ndikon kjo në planet tuaja?

Kurti: Jo. Ne duam të bëhemi anëtar i NATO-s. Kemi krijuar rezervë vullnetare, kemi dyfishuar numrin e ushtarëve, trefishuar shpenzimet për mbrojtje dhe katërfishuar trajnimin e oficerëve në kuadër të NATO-s. Kosova do të jetë në gjendje të mbrojë veten. Ne e shohim veten si pjesë të NATO-s dhe po blejmë pajisje ushtarake nga shtetet anëtare të saj – nga armë kundërtanke, dronë, deri te artileria mobile.

NZZ: Gjeopolitikisht, Kosova ndodhet mes Perëndimit, Turqisë dhe Rusisë. A kërkon kjo balancim?

Kurti: Ne nuk balancojmë mes Lindjes dhe Perëndimit. Jemi qartësisht të përkushtuar ndaj vlerave të demokracisë perëndimore. Duam të hyjmë në BE dhe në NATO. Turqia është anëtare e NATO-s, prandaj blejmë edhe pajisje si dronët TB2 nga Bayraktar. Sa i përket Rusisë, kemi mbajtur gjithmonë distancë të shëndetshme.

NZZ: Rusia vazhdon të ketë ndikim në rajon?

Kurti: Sapo ndikimi rus – veçanërisht në Serbi dhe në Republikën Srpska – të zbehet, rajoni do të stabilizohet. Problematik është ndikimi hibrid rus përmes energjisë, ushtrisë dhe mediave. Ndryshimet reale varen nga forcat demokratike në Serbi.

NZZ: BE-ja e ka mbajtur rajonin gjatë me premtimin e anëtarësimit?

Kurti: Serbia nuk mund ta bllokojë më integrimin evropian të gjithë rajonit. Me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë që janë në NATO, procesi ka marrë hov. Koha është pjekur që Ballkani Perëndimor të bëhet pjesë e BE-së. Nga gjashtë vendet e rajonit, pesë duan shumicërisht të hyjnë në BE – me përjashtim të Serbisë. Kosova po i përgjigjet me disiplinë pyetësorit të Komisionit Evropian. Ky proces forcon drejtësinë dhe administratën.

NZZ: Pesë vende të BE-së ende nuk e njohin Kosovën?

Kurti: Disa vende hezitojnë, por pranojnë Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit dhe liberalizimin e vizave. Spanja tashmë njeh pasaportat e Kosovës. Përballë kërcënimit rus ndaj Evropës, nuk kemi luksin e skepticizmit të tepruar.

NZZ: Së shpejti do të ketë zgjedhje për presidentin në Kuvend, që kërkojnë dy të tretat e votave. A rrezikohet bllokada?

Kurti: Fillimisht do të konstituojmë parlamentin, do të zgjedhim qeverinë, do të miratojmë buxhetin 2026 dhe disa marrëveshje ndërkombëtare, përfshirë planin e rritjes së BE-së prej 882 milionë eurosh – 30 për qind grante, 70 për qind kredi. Pastaj vjen zgjedhja e presidentit. Kjo kërkon kompromis me opozitën. Një shumicë prej dy të tretash kërkon dialog.

NZZ: Dikur ishit rebel. Tani tingëlloni më pajtues?

Kurti: Unë kurrë nuk kam qenë “rebel pa kauzë”. Gjithmonë kam pasur një qëllim. Sot jam kryeministër me një qëllim. / nzz.ch